Yazar: Emre Birol, Onedu Kurucusu ve Executive Director · Son güncelleme:
GPA (Grade Point Average), derslerden aldığınız notların kredi ağırlıklı ortalamasıdır ve Türkçede genel not ortalaması anlamına gelir. Amerika'da GPA genellikle 4,0 üzerinden hesaplanır ve A notu 4,0'a karşılık gelir. Türkiye'de ise lise notları 100 üzerinden verilir, üniversitelerin bir kısmı 4'lük sistemi kullanır ve 4'lük notun resmi 100'lük karşılığı YÖK'ün tablosunda yer alır. Bu rehberde GPA'nın nasıl hesaplandığını, CGPA ile farkını, Türkiye'deki notunuzun yurt dışında nasıl okunduğunu ve başvurularda hangi ortalamaların rekabetçi sayıldığını örneklerle bulacaksınız. GPA, İngilizce Grade Point Average ifadesinin kısaltmasıdır ve bir öğrencinin derslerden aldığı notların sayısal ortalamasını gösterir. Her harf notu bir puana çevrilir, puanlar dersin kredisiyle ağırlıklandırılır ve ortalama alınır. Ortaya çıkan tek sayı, başvuru komitesine akademik performansınızın ilk özetini verir. Lisans ve yüksek lisans başvurularında, burslarda ve mezuniyet derecelerinde GPA bu yüzden ilk bakılan bilgilerden biri. Türkiye'de GPA var mı sorusunun cevabı, hangi okul basamağına baktığınıza göre değişir. Üniversitelerde aynı mantık GANO ya da AGNO (ağırlıklı genel not ortalaması) adıyla, çoğunlukla 4'lük sistemde kullanılır. Liselerde ise not ortalaması 100 üzerindendir ve yurt dışı başvurusunda transkriptinizde bu haliyle görünür. Amerika'da GPA genellikle 4,0 üzerinden hesaplanır ve ağırlıksız sistemde ulaşılabilecek en yüksek GPA 4,0'dır. Her harf notunun bir puan karşılığı vardır. College Board'un lise notları için verdiği örnek tablo şöyle: College Board bu tabloyu yaygın sistemlerden biri olarak veriyor ve okulların artı eksi notları ya da harf aralıklarını farklı kullanabileceğini ayrıca belirtiyor. Artı eksi notların kullanıldığı okullarda karşılıklar genellikle A- 3,67, B+ 3,33, B 3,00, B- 2,67, C+ 2,33, C 2,00, C- 1,67, D+ 1,33 ve D 1,00 olarak hesaplanır. Bazı üniversiteler A+ notuna 4,33 verir, bazıları A+ için de 4,00'te kalır. AP ve IB gibi ileri düzey dersleri ağırlıklandıran liselerde ölçek 5,00'e kadar çıkabilir. Bunu aşağıdaki lise bölümünde anlatıyoruz. Türk üniversitelerinin bir kısmı zaten 4,00 skalasını kullanır ve transkriptte harf notunun yanında katsayısı yazar. Yaygın kullanılan karşılıklar şunlar: Katsayılar ve harflerin 100'lük aralıkları üniversiteden üniversiteye değişebilir ve bazı üniversitelerde FD (0,50) gibi ek notlar da bulunur. Bazı üniversiteler daha sıkı, bazıları daha gevşek notlandırır. Kendi notunuz için en doğru kaynak, üniversitenizin yönetmeliğindeki ve transkriptinizdeki tablodur. GPA, her dersin harf notunun puan karşılığı o dersin kredisiyle çarpılıp bu değerler toplanarak ve toplam krediye bölünerek hesaplanır. Formül tek satırdır: GPA = Σ (ders kredisi × not puanı) ÷ toplam kredi. Dört ders alan bir üniversite öğrencisinin dönem sonu tablosu şöyle olsun: 42,33 ÷ 12 = 3,5275, yani bu dönemin GPA'sı yaklaşık 3,53. Hesapta en çok dikkat ettiğimiz nokta kredi farkı. İki kredilik kolay bir dersten alınan A ile dört kredilik zor bir dersten alınan B, GPA'yı aynı oranda etkilemez. Yüksek kredili derslerdeki performans ortalamayı çok daha fazla belirler. Amerikan liselerinde dersler çoğu zaman eşit ağırlıkla hesaplanır. College Board'un örneğinde beş ders alan ve üç A (4,0), bir B (3,0) ve bir C (2,0) notu olan öğrencinin GPA'sı (4,0 + 4,0 + 4,0 + 3,0 + 2,0) ÷ 5 = 3,4. Okulunuz farklı bir sistem kullanabilir, bu yüzden College Board da kesin sonuç için okulun kendi hesabına bakmayı öneriyor. Türkiye'deki lise notunuzu bu hesapla kendiniz çevirmeniz ise başka bir konu ve aşağıda neden önermediğimizi anlatıyoruz. GPA çoğunlukla tek bir dönemin ortalamasını, CGPA (Cumulative GPA, kümülatif GPA) ise o güne kadar aldığınız bütün derslerin kredi ağırlıklı genel ortalamasını ifade eder. Türk üniversitelerindeki karşılığı AGNO ya da GANO'dur. Yurt dışı başvurularında öncelikle CGPA değerlendirilir, ama komiteler yıllar içindeki gelişime de bakar. CGPA, dönem ortalamalarının basit ortalaması değildir. İki dönemlik bir örnekte fark hemen görünür: CGPA = 93,60 ÷ 27 ≈ 3,47. İki dönem GPA'sının basit ortalaması 3,50 çıkardı. Daha çok kredi alınan dönem genel ortalamayı daha fazla etkilediği için sonuç farklı. Dönüşümde iki ayrı soru var ve ikisinin cevabı farklı kaynaktan gelir. Lise notunuzun Amerika'da nasıl okunduğu harf bloklarıyla, üniversitedeki 4'lük ortalamanızın Türkiye'deki resmi 100'lük karşılığı ise YÖK tablosuyla bulunur. Türkiye'deki 100'lük lise notunu Amerikan 4,00 sistemine çevirirken en sık gördüğümüz hata doğrudan orantı kurmak. "80 ÷ 25 = 3,20" gibi bir hesap pratik görünür, ama Amerikan sistemi bu dönüşümü harf bloklarına göre yapar. Genel dönüşüm aralıkları yaklaşık olarak şöyle: Bu dönüşümde en kritik eşik 89 ile 90 arası. Türkiye'de küçük bir fark gibi görünen bir puan, Amerikan sisteminde 89'u B (3,00), 90'ı A (4,00) yapar ve GPA'da tam bir puanlık fark yaratır. Tablo notunuzun nasıl okunacağını anlamak içindir, başvuru formuna yazmak için değil. Common App, Amerika'daki birçok üniversiteye tek bir formla başvurmanızı sağlayan ortak başvuru sistemidir ve lise notunuzu girerken sisteminiz 100'lükse orijinal notu girmeniz gerekiyor. Kendi hesabınızla 4,00 skalasına çevirip yazmanız, dosyanızın yalan beyan (fraud) nedeniyle iptal edilmesine yol açabilir. Öğrencilerimize hep şunu söylüyoruz: Notunu kendin çevirme, transkriptinde ne yazıyorsa onu gir, dönüşümü üniversite kendi tablosuyla yapar. Türkiye'de 4'lük not ortalamasının 100'lük karşılığı, YÖK'ün "4'lük Sistemdeki Notların 100'lük Sistemdeki Karşılıkları" tablosuyla bulunur. Tablo 4,00'dan aşağıya 0,01'lik adımlarla iner ve Türkiye'deki başvurularda (örneğin MEB'in 1416 Bursları kılavuzunda) resmi karşılık olarak kullanılır. Seçilmiş satırlar: Örneğin 2,50 GPA YÖK tablosunda 65 puana, 3,00 GPA 76,66 puana karşılık gelir. Aradığınız değer tabloda yoksa resmi tablonun tamamına bakın. YÖK tablosu Türkiye'deki resmi işlemler için 4'lük ortalamanın 100'lük karşılığını verir, Amerikan üniversitelerinin lise notunu okuma biçimini göstermez. Bu yüzden aynı öğrencinin notu iki tabloda farklı görünebilir ve bu bir çelişki değildir. Yurt dışındaki üniversite notunuzu kendi dönüşümüyle değerlendirir. Yüksek lisans başvurularında Amerika ve Kanada'daki birçok üniversite bu değerlendirmeyi, diplomaları bu ülkelerin sistemine göre değerlendiren World Education Services gibi bağımsız bir kuruluşun raporuyla ister (WES denkliği). WES her dersi ayrı ayrı kendi tablosundan geçirdiği için Türkiye'de 3,20 olan bir GPA raporda 2,90'a düşebilir ya da nadiren yükselebilir. Yurt dışındaki üniversiteler lisans başvurusunda yalnızca ortalamanıza değil, 9. sınıftan 12. sınıfa kadar bütün notlarınıza ve hangi dersleri aldığınıza bakar. Türk liselerinde notlar 100 üzerindendir ve transkriptiniz okulunuzun bu ölçeğiyle gönderilir. Komite bu notları kendi sistemine göre okur ve aldığınız derslerin zorluğuyla birlikte değerlendirir. Ağırlıksız (unweighted) GPA bütün dersleri 4,00 üzerinden hesaplar. Ağırlıklı (weighted) GPA'da ise AP (Advanced Placement) ve IB (International Baccalaureate) gibi ileri düzey dersler 5,00 üzerinden hesaplanır. AP, College Board'un üniversite düzeyindeki lise dersleri ve sınavlarıdır, IB ise uluslararası bir lise diploma programıdır. Bu yüzden Amerikan üniversitelerine başvuran bazı öğrencilerin GPA'sı 4,25 ya da 4,50 gibi 4,00'ün üzerinde değerler alabilir ve bu, öğrencinin zorlu dersler aldığını gösterir. Kabul komiteleri GPA rakamıyla birlikte derslerin zorluğuna (academic rigor) da bakar. Kolay dersler alarak 4,00 yapan bir öğrenci, AP ve IB dersleri alarak 3,80 yapan bir öğrenciden daha düşük değerlendirilir. College Board da üniversitelerin GPA'yı kendi ölçütleriyle yeniden hesaplayabileceğini, ağırlığı kaldırabileceğini ya da kendi ağırlığını uygulayabileceğini belirtiyor. Başvuru formlarında sorulan mezuniyet skalası, okulunuzun notları hangi ölçekle verdiğidir ve Türkiye'deki liselerde bu ölçek 100'dür. Formdaki 4'lü skala seçeneği, notlarını zaten 4,0 üzerinden veren okullar için konmuştur, notunuz 100 üzerindeyse skalayı 100 olarak seçer ve notunuzu transkriptteki haliyle yazarsınız. Common App başvurusunda da aynı ilke geçerli: orijinal not girilir, dönüşüm üniversiteye bırakılır. Başvurularda en sık gördüğümüz hatalardan biri forma yanlış bilgi girilmesi ve skala sorusu bu hatanın en kolay yapıldığı yerlerden biri. Hedeflediğiniz bölümün beklediği dersleri almadıysanız, ortalamanız ne kadar yüksek olursa olsun başvurunuz eksik kalır. Bu hatayı sık görüyoruz ve lise ders seçimini bu yüzden başvurudan yıllar önce konuşuyoruz. GPA ile SAT dengesini kısa videomuzda anlattık. Lise ders seçimi, başvurunun görünmeyen ilk adımı. Mühendislik hedefleyip ileri matematik almadan mezun olan öğrenci, hayalindeki okulun kriterini daha başvuru açılmadan kaçırmış oluyor. Lisedeysen ders programını hedef bölümünle yan yana koy ve eksik kalan dersi bu yıl tamamla. Yurt dışında tek bir GPA şartı yoktur, her üniversite ve program kendi beklentisini belirler. Başvuru deneyimimize göre hedef gruba göre rekabetçi aralıklar şöyle: Lisans başvurularında Ivy League (Amerika'nın sekiz köklü üniversitesinden oluşan grup) ve Top 20 üniversiteler genellikle ağırlıksız 3,80 ve üzeri, 100'lük sistemde 93 ve üzeri bir GPA bekler ve bunun yanında ağırlıklı GPA ile Amerikan üniversitelerinin istediği standart sınavlar olan SAT ve ACT'nin skorlarına da bakar. Top 50-100 üniversitelerde 3,30-3,80 (100'lükte 85-93), eyalet üniversiteleri ve community college transfer yolunda 2,50-3,30 (75-85) aralığı yeterli olabiliyor. İngiltere'de araştırma odaklı üniversitelerin oluşturduğu Russell Group, Türk lise diplomasından genellikle yüzde 85-90 bekler, foundation programlarının şartları ise daha esnektir. Yüksek lisansta GPA, yüksek lisans başvurularında istenen standart sınavlar GRE ya da GMAT'in skoruyla birlikte değerlendirilir. Kanada'daki 3,30 beklentisi WES dönüşümü sonrası ortalama içindir. Bu aralıklar bir başlangıç noktası. Başvurmadan önce hedef programın kendi sayfasındaki şartları ve kabul edilen öğrenci profilini mutlaka kontrol edin. Lisans için yurt dışında üniversite eğitimi, yüksek lisans için yurt dışında yüksek lisans sayfalarımızda ülke ve program bazında ayrıntıyı bulabilirsiniz. Her ülke kendi not sistemini kullanır ve 4,0 skalası ABD ile onu kullanan ülkelerde ortak dildir. İngiltere, Kanada ve İrlanda'ya başvuran öğrenciler için farklar kısaca şöyle. İngiliz üniversiteleri Amerikan 4,00 skalasını kullanmaz. Notlar yüzdelik olarak verilir ve mezuniyet derecesi degree classification (derece sınıflaması) sistemiyle belirlenir: 2:1, İngiltere'deki birçok yüksek lisans programının asgari beklentisidir. İngiliz üniversitelerine başvuran Türk öğrencilerin notları genellikle doğrudan yüzdelik olarak değerlendirilir, ancak her üniversitenin kendi dönüşüm politikası var. İngiltere'de üniversite başvurularının yapıldığı merkezi sistem UCAS'ta lise öğrencileri notlarını orijinal formatta (100'lük) girer ve dönüşümü üniversite kendi tablosuyla yapar. Ayrıntılar için İngiltere eğitim sistemi yazımıza bakabilirsiniz. Kanada'da not ölçeği üniversiteden üniversiteye değişir. Bazı üniversiteler 4,0 skalasını kullanır ama harf aralıkları Amerika'dakinden farklı olabilir. Örneğin McGill University A notunu 4,0 sayar ve A'yı 85-100 aralığına verir. Bazı Ontario üniversiteleri ise yüzdelik sistem kullanır. Bu yüzden Kanada'ya başvururken her üniversitenin kendi GPA beklentisini ayrı ayrı kontrol etmenizi öneriyoruz. Kanada üniversitelerinin çoğu WES raporunu kabul eder, bazıları IQAS (International Qualifications Assessment Service) ya da kendi değerlendirme sürecini kullanır. Ayrıntı için Kanada'da üniversite eğitimi sayfamıza bakabilirsiniz. İrlanda üniversiteleri İngiltere'ye benzer bir yüzdelik ve sınıflandırma sistemi kullanır. Lisans başvuruları CAO (Central Applications Office) üzerinden yapılır ve CAO kendi puanlama sistemiyle, İrlanda'nın lise bitirme sınavı Leaving Certificate'ın puanlarıyla çalışır. Uluslararası öğrencilerin notlarını ise üniversiteler ayrıca değerlendirir. İrlanda'da üniversite eğitimi sayfamızda süreci anlatıyoruz. Evet. GPA'nız hedef okulun beklentisinin altındaysa başvuru planınız değişir, ama yurt dışında okuma yolu kapanmaz. Düşük GPA'yı dengeleyen birkaç yol var: Burada bir şeyi bilmeni isteriz: Düşük bir ortalama hikâyenin tamamı değil, yalnızca bir parçası. Hangi yolun sana uyduğunu notlarına, hedef bölümüne ve takvimine birlikte bakarak bulabiliriz. GPA, Grade Point Average ifadesinin kısaltmasıdır ve derslerden alınan notların kredi ağırlıklı ortalamasını gösterir. Türkçede genel not ortalaması anlamına gelir. Türk üniversitelerindeki karşılığı GANO ya da AGNO'dur. Amerika'da GPA genellikle 4,0 üzerinden hesaplanır ve ağırlıksız sistemde en yüksek GPA 4,0'dır. AP ve IB gibi ileri düzey dersleri ağırlıklandıran liselerde ölçek 5,00'e kadar çıkabilir. Bazı üniversiteler A+ notuna 4,33 verir. Her dersin not puanı dersin kredisiyle çarpılır, sonuçlar toplanır ve toplam krediye bölünür. Örneğin toplam 12 kredilik dört dersten 42,33 puan alan öğrencinin GPA'sı yaklaşık 3,53'tür. Amerikan sisteminin harf bloklarına göre 90-100 arası A notuna ve 4,00 GPA'ya karşılık gelir. Bazı üniversiteler 90-92 aralığını A- olarak değerlendirir. 80-89 arası B (3,00), 70-79 arası C (2,00) sayılır, yani 85 ortalama B, 77 ortalama C bloğundadır. YÖK'ün 4'lük sistemdeki notların 100'lük karşılıkları tablosuna göre 2,50 GPA 65 puana karşılık gelir. Aynı tabloda 3,00 GPA 76,66, 2,71 GPA 69,90 puandır. Evet, üniversitelerde aynı mantık GANO ya da AGNO adıyla, çoğunlukla 4'lük sistemde kullanılır. Liselerde not ortalaması 100 üzerindendir ve yurt dışı başvurusunda transkriptte bu haliyle görünür. GPA çoğunlukla tek bir dönemin ortalamasını, CGPA (Cumulative GPA) ise o güne kadar alınan bütün derslerin kredi ağırlıklı genel ortalamasını ifade eder. CGPA, dönem ortalamalarının basit ortalaması değildir, çünkü daha çok kredi alınan dönem sonucu daha fazla etkiler. Unweighted (ağırlıksız) GPA bütün dersleri 4,00 üzerinden hesaplar, weighted (ağırlıklı) GPA ise AP ve IB gibi ileri düzey dersleri 5,00 üzerinden hesaplar. Üniversiteler derslerin zorluğuna da bakar ve kolay derslerle 4,00 yapan öğrenci, AP dersleriyle 3,80 yapan öğrenciden daha düşük değerlendirilir. Mezuniyet skalası, okulunuzun notları hangi ölçekle verdiğidir. 4'lü skala notlarını 4,0 üzerinden veren okullar içindir. Türkiye'deki liselerde ölçek 100'dür, bu yüzden skalayı 100 olarak seçer ve notunuzu transkriptteki haliyle yazarsınız. Amerikan üniversiteleri 100'lük notu harf bloklarıyla okur: 90-100 arası A (4,00), 80-89 arası B (3,00), 70-79 arası C (2,00). 89 ile 90 arasındaki fark GPA'da tam bir puanlık değişiklik yaratır. Common App'te notunuzu orijinal formatta girin, kendi dönüşümünüzü yazmayın. Okuyabilirsiniz. Community college ve transfer, foundation programı, yüksek SAT, GRE ya da GMAT skoru ve güçlü bir niyet mektubu düşük GPA'yı dengeleyen yollardır. Komiteler yıllar içindeki not gelişimine de bakar.GPA Nedir? Açılımı ve Türkçe Karşılığı
GPA Kaç Üzerinden? 4,0 Skalası ve Harf Notları
Harf notu Yüzdelik aralık GPA puanı A 90-100 4,0 B 80-89 3,0 C 70-79 2,0 D 66-69 1,0 F 65'in altı 0,0 Türk Üniversitelerinde Harf Notları
Harf notu Katsayı AA 4,00 BA 3,50 BB 3,00 CB 2,50 CC 2,00 DC 1,50 DD 1,00 FF 0,00 GPA Nasıl Hesaplanır?
Üniversite Örneği: Kredili Hesap
Ders Kredi Harf notu Puan Kredi × puan Matematik 4 A 4,00 16,00 Fizik 3 B+ 3,33 9,99 Tarih 3 B 3,00 9,00 İngilizce 2 A- 3,67 7,34 Toplam 12 42,33 Lise Örneği
GPA ile CGPA (Cumulative GPA) Arasındaki Fark
Dönem Kredi Dönem GPA'sı Kredi × GPA 1. dönem 15 3,20 48,00 2. dönem 12 3,80 45,60 Toplam 27 93,60 Türk Notunu 4'lük Sisteme Çevirme ve YÖK Tablosu
Lise Notunuz ABD'de Nasıl Okunur?
100'lük not Harf notu 4,00 karşılığı 90-100 A 4,00 (bazı üniversiteler 93-100 için A, 90-92 için A- uygular) 80-89 B 3,00 (85-89 B+, 80-84 B olarak ayrılabilir) 70-79 C 2,00 66-69 D 1,00 65'in altı F 0,00 Üniversite Notunuzun 100'lük Karşılığı: YÖK Tablosu
4'lük not 100'lük karşılığı 4,00 100,00 3,75 94,16 3,50 88,33 3,25 82,50 3,00 76,66 2,75 70,83 2,71 69,90 2,50 65,00 2,25 59,16 2,00 53,33 1,50 41,66 1,00 30,00 İki Tablo Neden Farklı Sonuç Veriyor?
Lise GPA'sı: Yurt Dışı Başvurusunda Not Ortalaması
Ağırlıklı (Weighted) ve Ağırlıksız (Unweighted) GPA
"Mezuniyet Skalası" Ne Demek?
Ders Seçimi Ortalama Kadar Önemli
Yurt Dışı Başvurusu İçin Kaç GPA Gerekir?
Hedef ABD (4,00) İngiltere Kanada Elit üniversiteler (lisans) 3,80+ %85-90 3,70+ Top 50-100 (lisans) 3,30-3,80 %75-85 3,30-3,70 Yüksek lisans (rekabetçi) 3,50+ First (%70+) B+ (3,30+) Yüksek lisans (standart) 3,00+ 2:1 (%60+) B (3,00+) Community college transfer 2,50+ - - Diğer Ülkelerde Not Sistemleri
İngiltere: Derece Sınıflaması
Derece Yüzdelik karşılık First Class Honours (1st) %70 ve üzeri Upper Second Class Honours (2:1) %60-69 Lower Second Class Honours (2:2) %50-59 Third Class Honours (3rd) %40-49 Kanada ve İrlanda
Düşük GPA ile Yurt Dışında Okumak Mümkün mü?
GPA Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
GPA nedir, açılımı ne?
GPA kaç üzerinden, en yüksek kaç?
GPA nasıl hesaplanır?
90 ortalama kaç GPA eder?
2,5 GPA kaç puan eder?
Türkiye'de GPA var mı?
GPA ile CGPA arasındaki fark nedir?
Weighted ve unweighted GPA farkı nedir?
Lise mezuniyet skalası 4'lü ne demek?
Türkiye'deki notlarım ABD'de nasıl değerlendirilir?
GPA'm düşükse yurt dışında okuyamaz mıyım?
Kaynakça
