ISEF Rehberi: Türkiye'den Dünyanın En Büyük Bilim Fuarına

Bilimsel araştırmaya tutkuyla bağlı bir lise öğrencisiyseniz, dünyada hedefleyebileceğiniz en büyük sahne bellidir: Regeneron ISEF (International Science and Engineering Fair). 1950'lerden bu yana düzenlenen ve Society for Science tarafından organize edilen ISEF, dünyanın en büyük üniversite öncesi bilim ve mühendislik yarışmasıdır. Türkiye'den her yıl ulusal elemelerden geçen öğrenciler bu fuarda ülkemizi temsil ediyor ve zaman zaman önemli ödüllerle dönüyor.

Bu rehberde ISEF'in nasıl işlediğini, Türkiye'den katılım yolunun neden TÜBİTAK'tan geçtiğini, 2027 fuarının tarih ve yerini, kategorileri, ödülleri ve güçlü bir proje geliştirmenin ipuçlarını ele alıyoruz.

Regeneron ISEF Nedir?

ISEF, dünyanın dört bir yanındaki ülkelerde düzenlenen yerel ve ulusal bilim fuarlarının (affiliated fairs) tepe noktasıdır. Öğrenciler doğrudan ISEF'e başvuramaz; önce kendi ülkelerindeki veya bölgelerindeki bağlı fuarda derece alarak ISEF'e katılım hakkı kazanır. Finalistler, özgün araştırma projelerini fuar alanında poster ve sunumla jürilere anlatır; jüriler alanında doktora düzeyinde uzman bilim insanlarından oluşur. Yarışmanın ana sponsoru ilaç ve biyoteknoloji şirketi Regeneron, organizatörü ise ABD merkezli Society for Science'tır. 2026 fuarında finalistlere toplam 7 milyon USD'nin üzerinde ödül ve burs dağıtıldı.

Türkiye'den Katılım Yolu: TÜBİTAK 2204-A

Türkiye'de ISEF'e giden resmi yol, TÜBİTAK'ın her yıl düzenlediği 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması'dır. Bu yarışma, Türkiye'nin ISEF bağlantılı ulusal elemesi işlevini görür: ulusal finalde derece alan projeler arasından seçilen öğrenciler, Türkiye'yi Regeneron ISEF'te temsil etmek üzere TÜBİTAK tarafından yönlendirilir. Süreç özetle şöyle işler:

• Başvuru: Lise öğrencileri, bir danışman öğretmen eşliğinde projelerini TÜBİTAK'ın çevrimiçi sistemine yükler. Başvurular genellikle her eğitim yılının ilk yarısında alınır; güncel tarihler için tubitak.gov.tr takip edilmelidir.
• Bölge sergileri: Ön değerlendirmeyi geçen projeler, Türkiye genelindeki bölge merkezlerinde sergilenir ve jüri karşısında sunulur.
• Ulusal final: Bölgelerde birinci olan projeler ulusal finalde yarışır; derece alan projeler ödüllendirilir.
• ISEF seçimi: Ulusal düzeyde ödül alan projeler arasından uluslararası temsil için seçim yapılır.

Ek bir motivasyon: TÜBİTAK'ın yönlendirdiği uluslararası yarışmalarda derece alan öğrenciler, ödül aldıkları alanla ilgili bir bölümü seçmeleri hâlinde Türkiye'de sınavsız üniversiteye yerleşme hakkı gibi ulusal avantajlardan da yararlanabilmektedir. Ayrıca TÜBİTAK, ödül alan öğrencilere yönelik burs ve destek programları yürütür. Yani 2204-A, ISEF'e ulaşamasanız bile tek başına değerli bir yarışmadır: bölge sergisine kalmak dahi, bir lise öğrencisi için ilk ciddi hakemli değerlendirme deneyimidir.

ISEF 2027: Tarih ve Yer

Bir sonraki fuar olan Regeneron ISEF 2027, 8-14 Mayıs 2027 tarihlerinde ABD'nin Los Angeles kentindeki Los Angeles Convention Center'da düzenlenecek. Fuar haftası boyunca proje kurulumu, jüri değerlendirme günü, halka açık sergi günü ve iki ayrı ödül töreni yapılır. 2027 fuarına katılacak Türk öğrencilerin, 2026-27 eğitim yılındaki 2204-A döngüsünde derece almaları gerekir; yani hazırlık takvimi aslında bir yıl önceden başlar.

Fuar Haftası Nasıl Geçer?

ISEF haftası yalnızca bir yarışma değil, uluslararası bir bilim festivalidir. Finalistler ilk günlerde stantlarını kurar ve projelerinin güvenlik/etik denetiminden geçmesini sağlar. Ardından fuarın kalbi olan jüri günü gelir: her finalist, gün boyunca farklı jürilerle birebir, her biri yaklaşık 15 dakikalık mülakatlar yapar. Jüri üyeleri projenin yöntemini, verilerini ve öğrencinin katkısının ne kadarının kendisine ait olduğunu derinlemesine sorgular. Haftanın devamında halka açık sergi günü, panel söyleşileri, üniversite ve şirket temsilcileriyle tanışma etkinlikleri ve dünyanın dört bir yanından gelen öğrencilerin kültürlerini paylaştığı sosyal programlar yer alır. Hafta, özel ödüllerin ve büyük ödüllerin açıklandığı iki ayrı törenle kapanır.

Kategoriler

ISEF'te projeler 22 kategoride değerlendirilir. Başlıcaları şunlardır:

• Biyokimya, hücresel ve moleküler biyoloji, mikrobiyoloji
• Biyomedikal ve sağlık bilimleri, translasyonel tıp
• Kimya, malzeme bilimi
• Bilgisayar bilimi (sistemler ve yazılım), robotik ve akıllı makineler
• Gömülü sistemler, elektrik-elektronik ve makine mühendisliği
• Çevre mühendisliği, yer ve çevre bilimleri, enerji
• Matematik, fizik ve astronomi
• Davranış ve sosyal bilimler

Ödüller

Her kategoride birincilikten dördüncülüğe kadar Grand Award (büyük ödül) dereceleri verilir; bunların üzerinde ise fuarın en prestijli özel ödülleri yer alır:

Bunlara ek olarak üniversiteler, şirketler ve meslek kuruluşları tarafından verilen çok sayıda özel ödül (special awards) ve burs bulunur. Ödül tutarları kadar önemli bir başka kazanım da görünürlüktür: büyük ödül sahipleri uluslararası basında yer alır ve pek çok eski ISEF finalisti, bu deneyimi dünyanın en iyi üniversitelerine ve araştırma kariyerlerine açılan kapı olarak tanımlar.

Güçlü Bir Proje Geliştirmenin İpuçları

• Gerçek bir soruyla başlayın: Jüriler gösterişli cihazlardan çok, iyi tanımlanmış bir bilimsel soruyu titiz bir yöntemle yanıtlayan projeleri ödüllendirir.
• Erken başlayıp uzun soluklu çalışın: ISEF finalistlerinin çoğu projeleri üzerinde aylarca, bazen yıllarca çalışır. Yaz döneminde lise araştırma programları bu sürece güçlü bir başlangıç sağlayabilir.
• Mentor bulun: Bir üniversite laboratuvarı, akademisyen veya alan uzmanıyla çalışmak hem yöntem kalitesini hem de projenin derinliğini artırır.
• Etik kurallara baştan uyun: İnsan katılımcılar, hayvanlar veya tehlikeli maddeler içeren projeler için ISEF'in ön onay kuralları vardır; bu kurallara uymayan projeler diskalifiye edilebilir.
• Sunumu ciddiye alın: ISEF'te değerlendirmenin önemli bölümü jüriyle yapılan İngilizce mülakattır. Projenizi 2 dakikada ve 10 dakikada anlatabilecek şekilde prova yapın.
• Defter tutun: Deney günlüğü (lab notebook), hem 2204-A hem ISEF jürilerinin çalışmanın gerçekten size ait olduğunu görmesinin en güvenilir yoludur. Her deneyi, başarısız denemeler dahil, tarihiyle kaydedin.
• Takvimi geriye doğru kurun: Mayıs ayındaki ISEF'e giden yol, bir önceki yılın yazında konu seçimiyle başlar; sonbaharda veri toplama, kış aylarında analiz ve rapor, ilkbaharda 2204-A aşamaları gelir. Son aya sıkıştırılmış projelerin ulusal finale kalma şansı düşüktür.

Üniversite Kabulüne Etkisi

ISEF finalistliği, üniversite başvurusunda bir öğrencinin sunabileceği en güçlü bilimsel sinyaller arasındadır; çünkü ulusal elemelerden geçmiş, jüri karşısında savunulmuş, özgün bir araştırmayı belgeler. Ivy League kabul oranları ve MIT, Stanford gibi okulların seçiciliği düşünüldüğünde, bu düzeyde bir başarı adayı somut biçimde ayrıştırır. ISEF'e ulaşamasanız bile 2204-A'da bölge veya ulusal derece almak, lisede araştırma profili oluşturma sürecinin en değerli yapı taşlarından biridir ve başvuru dosyasında araştırma deneyimi olarak anlatılabilir.

Veliler için de önemli bir not: bilim fuarı süreci, öğrencinin hangi alanda gerçekten mutlu olduğunu üniversite tercihi öncesinde test etmenin en sağlıklı yollarından biridir. Aylarca bir mikrobiyoloji projesi üzerinde çalışıp bundan keyif alan bir öğrenci, bölüm tercihi konusunda soyut bir tahminle değil, yaşanmış bir deneyimle karar verir. Başvuru essaylerinde de bu somut hikaye — laboratuvarda ters giden deneyler, yeniden kurulan hipotezler — kabul komitelerinin en çok değer verdiği anlatı türüdür.

Bilim yarışmalarını yurtdışı üniversite hedeflerinizle birleştiren bir yol haritası çizmek, proje takviminizi ve başvuru stratejinizi planlamak için Onedu danışmanları ile ücretsiz ön görüşme yapabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular